2.5.2 Beelden en straatmeubilair

Waar ze aanvankelijk in de inventaris “Bouwen door de Eeuwen heen” vooral in de straatinleidingen werden vermeld als beeldbepalende elementen, werden beelden en straatmeubilair later als zelfstandige items in de reeks opgenomen. In de eerste twee boekdelen van Vlaams-Brabant komt deze typologie sporadisch voor (enkele beschermde pompen en schandpalen bijvoorbeeld).

  • Voor de stad Brugge kan terug gerefereerd worden naar het geoloket van de website Huizenonderzoek Brugge. Er kan gezocht worden op kaart (tot perceelsniveau) en op adres. Interessant is dat naast de tekstuele informatiefiche voor heel wat percelen de link bestaat met hetzelfde perceel op historisch kaartmateriaal. Dit is een zeer sterke benadering wat wetenschappelijk onderzoek betreft.
  • De Win publiceerde in 2006 een volledige wetenschappelijke inventaris van de schandpalen in België. 1 2 Een zeer bruikbare, degelijke wetenschappelijke bron.
  • De Dienst Monumentenzorg van de Stad Gent maakte een inventaris van het straatmeubilair in de stad. Eind de jaren 1970/80 werd in een BTK-project een eerste inventaris opgemaakt voor het Gentse straatmeubilair waarin niet alleen standbeelden, gevelbeelden, maar ook merkwaardige gevelankers en straatlantaarns opgenomen werden. Deze lijst bevindt zich in het stadsarchief (inventaris straatmeubilair). In de jaren ’90 werd de lijst geactualiseerd voor wat betreft de monumenten (standbeelden, gedenkplaten) die stadseigendom zijn. Deze lijst - die onvolledig is en opnieuw moet ter hand genomen worden - bevindt zich bij Anke D’Haene van de Dienst Kunsten
  • Heemkunde Vlaanderen vzw maakte een publicatie: Beelden in de straat. Zij vertellen hun verhaal. Kleine monumenten in Oost-Vlaanderen. Met de steun van de Vlaamse gemeenschap en de provincie Oost-Vlaanderen werden alle kleine monumenten van Oost-Vlaanderen geïnventariseerd. 3
    Het boek bevat 264 pagina’s waarvan 72 in kleur en beschrijft 364 monumenten met foto uit ruim 60 verschillende Oost-Vlaamse fusiegemeenten.
    De Erfgoedcel Antwerpen maakte enkele publicaties die gebaseerd zijn op inventarissen van roerend cultureel erfgoed:
    • "Stadsbeelden Antwerpen", een wandelgids uit 2001 langs beelden in de stad.
    • "Madonna. Beelden van Maria in de Antwerpse binnenstad" is een verzameling wetenswaardigheden over de Maria-gevelbeelden binnen de Leien. Aan bod komen onder meer een nieuw en eigenzinnig Madonnaverhaal, het historische verhaal, een kunsthistorische en een iconografische beschrijving en een overzicht van de Mariadevotie in de kerken.
      Het boek bevat tevens een volledig nieuwe inventaris van alle Madonna's binnen de Leien, met een overzichtelijke plattegrond. De vele foto's en het (vaak niet eerder gepubliceerde) historische illustratiemateriaal maken van 'Madonna' bovendien een kijkboek.
  • De Zonnewijzerkring Vlaanderen vzw zet zich sinds 1995 in voor de inventarisatie van zonnewijzers in Vlaanderen en het Brussels Gewest. Dit wordt jaarlijks bijgewerkt en bevat ca. 600 zonnewijzers op of bij gebouwen.
    De doelstellingen zijn: Weten waar er zonnewijzers zijn, welk type, historiek en toestand, aandacht vragen voor zonnewijzers en adviseren bij eventuele restauratie of renovatie. De informatie is ontsloten via een publicatie 4 en via de website van Patric Oyen en Zonnewijzer Vlaanderen en wat betreft de provincie Limbure (gerealiseerd door Willy Leenders, bestuurslid Zonnewijzerkring Vlaanderen vzw is er de wijzerweb en is er nog gnomonica (in opbouw, in samenwerking met bevriende Waalse werkgroep, heel België, drietalig).
  • Heel wat gemeenten, heemkringen en erfgoedverenigingen verzamelen informatie omtrent beelden in hun regio. Deze informatie is telkens verschillend en vaak niet kunsthistorisch van opzet (eerder de verhalen rond de beelden en de heiligen). Om deze zeer omvangrijke, waardevolle, maar verspreide en vaak niet (goed) ontsloten inventarisinformatie te homogeniseren en een centralisatie mogelijk te maken, ontwikkelt VCM een inventarisfiche voor beelden.
  • De vzw kruis en beeld zet zich in voor de instandhouding van de straatbeelden van OLV of andere heiligen in Antwerpen. Op de website www.verbeelding.be, (contactpersoon L. De Maere) is een databank voorhanden van de religieuze gevelbeelden in Antwerpen. Geklasseerd per straat, voorzien van een foto en van een kort stukje tekst.