2.5.4 Orgels en klokken

Orgels worden in de mate van het mogelijke vermeld in Bouwen door de Eeuwen heen in Vlaanderen, zij het met informatie die gebaseerd is op bestaande literatuur en op de hieronder genoemde orgelinventarissen.
Klokken worden niet opgenomen in Bouwen door de Eeuwen heen.

1 Inventaris van het orgelbezit in Vlaanderen

De inventaris van pijporgels in publiek toegankelijke gebouwen in Vlaanderen wordt op dit moment beheerd vanuit het VIOE, door Patrick Roose. De inventaris bevat ca. 2000 orgels en bestaat uit een historisch en technisch rapport per orgel. Doelstellingen zijn het opmaken van een status quaestionis - "weten wat we hebben" – en het beschikbaar stellen van vertrekmateriaal voor vergelijkende studies voor experten, basismateriaal voor auteurs van lokale monografieën en technische gegevens ten gebruike van ontwerpers van restauratiedossiers. De belangrijkste kwaliteit is de zeer diepgaande technische analyse (in tegenstelling tot bijvoorbeeld de Waalse of sommige buitenlandse inventarissen).
Knelpunten zijn de de inhoudelijke hiaten van de eerste boekdelen, die minder diepgaand werden aangepakt en dus toe zijn aan actualisatie. De inventarisatie is ook nog niet gebiedsdekkend voor Vlaanderen. Het veldwerk gebeurde voor nagenoeg het volledige grondgebied, de publicatie ervan vergt echter nog redactioneel werk voor wat betreft de technische onderzoeken.
De ontsluiting gebeurt met publicaties, aangepakt per arrondissement. 1 2 3 4 5 Enkel het laatste deel is nog beschikbaar, de vier eerste delen zijn uitgeput. Deze zijn enkel nog in bibliotheken of antiquariaten te vinden. De teksten zijn reeds ten dele in Word beschikbaar bij het VIOE, op aanvraag.6 Sinds oktober 2010 wordt de orgelinventaris digitaal ontsloten via de Inventaris van het Onroerend Erfgoed als een specifieke module met historische orgels. Deze inventaris is nog in volle opbouw en bevat momenteel (begin 2011) enkel informatie over orgels in de arrondissementen Diksmuide, Ieper, Roeselare en Veurne.

Stand van zaken orgelinventarisatieFig. 1: Stand van zaken: orgelinventarisatie.

2 Inventaris van luidklokken in torens van publieke gebouwen

De inventaris van de luidklokken werd in de jaren 1977-1980 door een administratief medewerker van de toenmalige Afdeling Monumenten en Landschappen opgemaakt. Dit was geen deskundige. Er werd een invulformulier toegezonden aan elke potentiële eigenaar van één of meerdere luidklokken (kerkfabrieken, kloosters, gemeentehuizen…) en die gegevens werden verzameld.
Deze inventaris is maar een schriftelijke enquête: er is geen veldwerk verricht door deskundigen.
Omdat niet alle aangeschrevenen hebben geantwoord, is deze inventarisatie sowieso onvolledig. De kwaliteit van de antwoorden is zeer ongelijk, naargelang de kennis en de inzet van de respondent. Wellicht is een deel van de invulfiches verloren gegaan.

Het VIOE heeft in 2006 een volledige lijst opgesteld van alle beschikbare enquêteformulieren. Deze lijst is verkrijgbaar bij Patrick Roose
Er is geen personeel of budget om deze formulieren te ontsluiten. In bijzondere gevallen kunnen ze ingekeken en gekopieerd worden (enkel op aanvraag).